Elipsa i aposiopeza jako środki stylistyczne

To dwie stylistyczne figury opuszczenia.

Elipsa (Ellipse) pomija element - czasownik, podmiot lub dopełnienie - który jest jednoznacznie odtwarzalny z kontekstu, dając zwięzłe, dosadne sformułowanie:

• Ende gut, alles gut. - Wszystko dobre, co się dobrze kończy. (brak czasownika)
• Je früher, desto besser. - Im wcześniej, tym lepiej. (brak czasownika)

Aposiopeza (Aposiopese) urywa zdanie w połowie, pozostawiając odbiorcy jego dokończenie. Sygnalizuje emocję, groźbę lub aluzję i jest oznaczana typograficznie myślnikiem lub wielokropkiem:

• Wenn ich nur gewusst hätte … - Gdybym tylko wiedział …
• Wäre er doch nur geblieben - doch wozu noch darüber nachsinnen. - Gdyby tylko został - ale po co jeszcze o tym rozmyślać.

Obie są nacechowanymi wyborami retorycznymi, częstymi w literaturze, przemówieniach i dialogu.

Częste błędy:

• Opuszczanie czegoś, czego czytelnik nie może odtworzyć, przez co elipsa staje się prawdziwym błędem gramatycznym, a nie figurą.
• Stosowanie aposiopezy bez myślnika lub wielokropka; to typograficzne urwanie sygnalizuje zamierzone przerwanie.
• Nadużywanie którejkolwiek z figur, co sprawia, że proza wydaje się manieryczna lub wymijająca.

Świadome pominięcie stylistyczne: elipsa (opuszczenie odtwarzalnych elementów) i aposiopeza (urwanie zdania w połowie dla efektu).

Elipsa opuszcza możliwy do odtworzenia czasownik, podmiot lub dopełnienie ('Ende gut, alles gut'). Apozjopeza urywa zdanie, pozostawiając odbiorcy jego dokończenie - naładowana retoryczna pauza.