Niemieckie czasowniki z celownikiem: lista, której warto się nauczyć

Większość niemieckiej gramatyki to system, którego uczysz się raz i stosujesz na zawsze. Czasowniki z celownikiem takie nie są. To zamknięta lista arbitralnych faktów: helfen łączy się z celownikiem, a fragen z biernikiem, i żadna reguła, którą dałoby się wyprowadzić, nie powie Ci dlaczego. To w gruncie rzeczy dobra wiadomość. Zamkniętą listę da się skończyć. W zwykłym użyciu jest mniej więcej pięćdziesiąt czasowników wyłącznie celownikowych, około dwunastu spotkasz co tydzień, a siedem sprawia kłopot osobom mówiącym po angielsku właśnie dlatego, że ich angielski odpowiednik ma dopełnienie bliższe.

Ta strona to cała lista, uporządkowana według tego, jak często będzie Ci naprawdę potrzebna, plus drugi wzorzec, na którym ludzie się potykają - czasowniki, które mają celownik i biernik (geben, zeigen, schicken), oraz reguła szyku, która ustawia dwa dopełnienia we właściwej kolejności. Jeśli końcówki celownika wciąż są dla Ciebie niepewne, przeczytaj najpierw przewodnik po przypadkach; ta strona zakłada, że potrafisz wyprodukować mir, dir, ihm, ihr, uns, euch, ihnen i dem/der/dem/den bez zastanawiania się.

Podstawowa dwunastka według częstości

To czasowniki celownikowe, które pojawiają się w prawdziwej rozmowie od A1 wzwyż. Jeśli nauczysz się tylko tej tabeli, obejmiesz zdecydowaną większość spotkań z czasownikami celownikowymi, jakie czekają Cię w tym roku.

Dwie uwagi porządkowe. helfen, danken i antworten wprowadzają drugi element przyimkiem: helfen bei, danken für, antworten auf - a jeśli chcesz odpowiedzieć na pytanie, a nie osobie, zmieniasz czasownik całkowicie: beantworten łączy się z biernikiem (Ich beantworte die Frage). Po drugie, dopełnienia w celowniku pozostają w celowniku w stronie biernej, co daje zdanie bez podmiotu, które za pierwszym razem zaskakuje każdego: Mir wurde geholfen - a nie Ich wurde geholfen.

Siódemka, przy której angielski podpowiada źle

Czasowniki oznaczone powyżej jako „Tak” to te, które warto celowo ćwiczyć, bo instynkt wyniesiony z angielskiego podsuwa w tempie mowy złą odpowiedź. Po angielsku pomagasz him, dziękujesz him, idziesz za him, odpowiadasz him, wierzysz him, gratulujesz him, ufasz him - wszystko to dopełnienia bliższe. Po niemiecku każde z nich jest w celowniku. Tu polszczyzna akurat pomaga: pomagasz komuś, dziękujesz komuś, odpowiadasz, wierzysz, gratulujesz i ufasz komuś - też w celowniku. Wyłamuje się tylko folgen, bo po polsku idziesz za kimś.

• Ich helfe ihm - nie ich helfe ihn
• Ich danke ihm
• Ich folge ihm
• Ich antworte ihm
• Ich glaube ihm
• Ich gratuliere ihm
• Ich vertraue ihm

Porównaj z tymi, które zachowują się tak, jak się spodziewasz: Ich frage ihn, Ich sehe ihn, Ich verstehe ihn, Ich rufe ihn an. Nie ma logiki, która oddzielałaby te dwie grupy. fragen z biernikiem, antworten z celownikiem. sehen z biernikiem, zuhören z celownikiem. Zapamiętaj listę wyjątków, a nie zasadę.

Przydatny skrót na etapie średnio zaawansowanym: czasowniki oznaczające porozumiewanie się z osobą, podporządkowanie się jej lub reagowanie na nią zwykle łączą się z celownikiem - zuhören, zustimmen, widersprechen, gehorchen, dienen, drohen, verzeihen, raten. To tendencja, nie reguła, ale dzięki niej lista drugiego rzędu wydaje się mniej przypadkowa.

Czasowniki odwrócone: gefallen, schmecken, fehlen

To inny problem. helfen wymaga od Ciebie tylko zmiany końcówki przypadka. gefallen każe przebudować zdanie, bo niemiecki podmiot to w angielskim dopełnienie. Polakowi przychodzi to łatwiej, bo polskie „podobać się” działa dokładnie tak samo: rzecz jest podmiotem, a Ty stoisz w celowniku.

• Lubię to mieszkanie, czyli mieszkanie mi się podoba → Die Wohnung gefällt mir. (Mieszkanie podoba się mnie.)
• Zupa mi smakuje → Die Suppe schmeckt mir.
• Tęsknię za tobą, czyli brakuje mi ciebie → Du fehlst mir.
• Udało mi się → Es ist mir gelungen.
• To mi nie pasuje → Das passt mir nicht.
• Bolą mnie plecy → Mein Rücken tut mir weh.

Konsekwencja, o której ludzie zapominają: czasownik uzgadnia się z niemieckim podmiotem, więc liczba mnoga też się odwraca. Die Schuhe gefallen mir - nie gefällt. Gdy już przyswoisz ten wzorzec, Wie hat es dir gefallen? i Das gefällt mir nicht so gut staną się dwoma najbardziej przydatnymi zwrotami do wyrażania opinii na poziomie A2 - i dlatego warto uczyć się ich jako stałych całości, a nie jako gramatyki. Do tego właśnie służą kolokacje.

Reszta zamkniętej listy

Oto praktycznie wszystko inne, co spotkasz do poziomu C1. Lista jest na tyle krótka, że przeczytasz ją za jednym posiedzeniem.

vertrauen (ufać), zuhören (słuchać kogoś), begegnen (spotkać, natknąć się - z sein), zustimmen (zgadzać się z kimś), widersprechen (sprzeciwiać się, zaprzeczać), ähneln (być podobnym do), imponieren (imponować), schmeicheln (schlebiać), dienen (służyć), drohen (grozić), verzeihen (wybaczać), schaden (szkodzić), nützen (przydawać się komuś), gehorchen (być posłusznym), gelingen / misslingen (udać się / nie udać się - z sein), passieren (przydarzyć się), auffallen (rzucić się w oczy), einfallen (przyjść do głowy), zusehen (przyglądać się), beitreten (wstąpić do), entsprechen (odpowiadać czemuś), sich nähern (zbliżać się), begegnen, antworten, zuhören.

Trzy z nich zasługują na osobne zdanie, bo w mowie pojawiają się bez przerwy: Mir ist etwas eingefallen (coś przyszło mi do głowy), Was ist dir passiert? (co ci się stało), Ist dir das aufgefallen? (zauważyłeś to). Wszystkie trzy są wyłącznie celownikowe, żadnego nie da się przetłumaczyć słowo w słowo i wszystkie trzy występują w taliach A2 i B1.

Celownik plus biernik i szyk dwóch dopełnień

Druga grupa jest bardziej przewidywalna: czasowniki dawania i mówienia mają osobę w celowniku i rzecz w bierniku. geben, zeigen, schicken, schenken, bringen, leihen, kaufen, erklären, empfehlen, erzählen, sagen, anbieten, beibringen, versprechen, verbieten, wünschen. Ktoś daje komuś coś: odbiorca stoi w celowniku, przekazywana rzecz w bierniku.

Do zapamiętania jest kolejność, która zależy od tego, czy każde z dopełnień jest rzeczownikiem, czy zaimkiem.

Wystarczą dwie zasady: zaimki stoją przed rzeczownikami, a gdy oba dopełnienia są zaimkami, biernik idzie pierwszy. To ostatnie to jedyne miejsce, w którym domyślny szyk celownik przed biernikiem się odwraca, i to błąd, który najdłużej utrzymuje się w skądinąd płynnej mowie. Ich schicke es dir - nigdy ich schicke dir es.

Gdzie książka bije aplikację - a gdzie nie

Uczciwe przyznanie: jeśli chcesz jednego przejrzystego wyjaśnienia ze stopniowanymi ćwiczeniami, gramatyka opisowa zrobi to lepiej niż jakikolwiek harmonogram fiszek. Hammer's German Grammar and Usage daje pełny spis z uwagami o rejestrze, a darmowe kursy Deutsche Welle bez żadnych kosztów przećwiczą szyk w kontekście. Jeśli Twoim problemem jest zrozumienie czasowników z celownikiem, kup książkę, a nie abonament.

Ale dla większości ludzi zrozumienie nie jest problemem. Zrozumienie tej listy zajmuje dwadzieścia minut, a przestanie popełniania błędów w tempie mowy - około sześciu miesięcy, bo porażka zdarza się w tej pół sekundy, zanim powiesz ihn zamiast ihm. Ta luka to problem przywołania, a na problemy z przywołaniem działają powtórki rozłożone w czasie i prawie nic poza nimi. W merke.me czasowniki z celownikiem są oznaczone i planowane jako zestaw: spotykasz helfen w pełnym zdaniu z nagraniem native speakera, potem znowu trzy dni później, a potem jeszcze raz, gdy już prawie o nim zapomniałeś. Biblioteka gramatyki przechowuje wyjaśnienie, /vocab same czasowniki, a harmonogram decyduje, kiedy je zobaczysz.

Zacznij od dwunastki z pierwszej tabeli. Doprowadź ją do automatyzmu, a potem czytaj zamkniętą listę raz w miesiącu, aż przestanie wydawać się listą. Zobacz, ile kosztuje pełny kurs - to jedna lista i da się ją skończyć.