დროის გამოთქმები გერმანულში: რომელი ბრუნვა, რომელი წინდებული

მსწავლელების უმეტესობა გერმანულ დროის ფრაზებს სათითაოდ, ლექსიკასავით ეცნობა: am Montag, jeden Tag, seit einem Jahr, vor zwei Wochen. არავინ ეუბნება მათ, რომ ამ ფრაზების ქვეშ სისტემა დევს, ამიტომ საბოლოოდ გამოცნობას იწყებენ: *in Montag, *seit ein Jahr, *jede Tag. სისტემა იმდენად პატარაა, რომ ერთ გვერდზე ეტევა. დროის ფრაზა წინდებულის გარეშე თითქმის ყოველთვის ბრალდებითშია. დროის ფრაზა წინდებულით თითქმის ყოველთვის მიცემითშია. ნათესაობითი მხოლოდ რამდენიმე მყარ გამოთქმაში ჩნდება, რომლებიც უნდა ამოიცნოთ, მაგრამ თავად არასოდეს ააწყოთ.

ეს პრაქტიკული წესი დაახლოებით 90%-ს ფარავს იმისა, რასაც იტყვით ან მოისმენთ. დარჩენილი 10% იმ წინდებულების მოკლე სიაა, რომლებიც თავიანთი ინგლისური შესატყვისებისგან განსხვავებულად იქცევიან - in ნიშნავს „ამიდან ... შემდეგ“, vor ნიშნავს „... წინ“, seit კი აწმყო დროს მოითხოვს - და მათ ათი წუთის გაცნობიერებული ყურადღება ღირს. თუ თავად საათი გჭირდებათ (halb acht, Viertel nach, 24-საათიანი სისტემა), ეს ცალკე უნარია; იხ. რიცხვები და დრო.

მთავარი გაყოფა: წინდებულის გარეშე ნიშნავს ბრალდებითს

გერმანული დროს თავად სახელურ ფრაზაზე აღნიშნავს, როცა ამ საქმის შესასრულებლად წინდებული არ არის. ესაა ზმნიზედური ბრალდებითი და ის ორ რამეს აკეთებს: მიუთითებს კონკრეტულ დროზე ან ზომავს მონაკვეთს.

• მითითება: nächsten Montag, letztes Jahr, diesen Sommer, jeden Tag, den ganzen Abend
• გაზომვა: Ich habe drei Jahre in Wien gewohnt. Wir haben zwei Stunden gewartet.

მდედრობითი და მრავლობითი ფორმები ბრუნვას მალავენ (nächste Woche სახელობითსა და ბრალდებითში ერთნაირად გამოიყურება), და სწორედ ამიტომ ვერ ამჩნევენ მსწავლელები ამ ნიმუშს. მამრობითი კი ყველაფერს ამჟღავნებს: nächsten Monat, letzten Freitag, jeden Tag - და არასოდეს *nächster Monat. თუ მამრობით დაბოლოებებს სწორად დაისვამთ, დანარჩენი თავისთავად მოჰყვება. ბიბლიოთეკაში ბრალდებითის დაბოლოებების სრული ცხრილია, თუ არტიკლის ფორმები ჯერ კიდევ მერყეობს.

როგორც კი წინდებული ჩნდება, ბრუნვას ის ანიჭებს, დროის წინდებულები კი აბსოლუტური უმრავლესობით მიცემითისაა: an, in, vor, nach, seit, ab, von ... bis, zu, bei, zwischen. ბრალდებითისა მხოლოდ მოკლე სიაა: um, gegen, für, bis, über, durch.

Wann? დროის მომენტები

ეს ის ცხრილია, რომელიც ნამდვილად გჭირდებათ. შენიშნეთ, რომ an dem იკუმშება am-ად, in dem - im-ად, zu dem - zum-ად, bei dem - beim-ად; ეს შეკვეცა სტანდარტულია და არა სასაუბრო.

ორი რამ მტკიცედ დაიმახსოვრეთ. პირველი: am დღეებისა და დღის მონაკვეთებისთვისაა, im - თვეებისა და წელიწადის დროებისთვის, um - საათებისთვის, შიშველ წელს კი საერთოდ არაფერი სჭირდება. *In 2019 bin ich umgezogen ინგლისურის კალკია, რომელსაც მშობლიურენოვნები ნამდვილად ამჩნევენ; თქვით 2019 bin ich umgezogen ან im Jahr 2019. მეორე: ღამე გამონაკლისია: am Morgen, am Abend, მაგრამ in der Nacht.

-s-იანი ზმნიზედები

montags, abends, morgens, sonntagabends - პატარა ასოთი, არტიკლის გარეშე, საერთოდ უბრუნვოდ - ჩვეულ, განმეორებად მოქმედებას ნიშნავს. Am Montag arbeite ich nicht ერთ კონკრეტულ ორშაბათზეა; Montags arbeite ich nicht - ყოველ ორშაბათზე. ქართულიც ასევე განასხვავებს („ორშაბათს“ და „ორშაბათობით“), ინგლისურში კი ეს განსხვავება უხილავია - გერმანულში კი ის ნამდვილ საქმეს აკეთებს. morgen früh ნიშნავს ხვალ დილით; heute Morgen - დღეს დილით, რაც უკვე წარსულშია. *morgen Morgen არ არსებობს.

Wie lange? ხანგრძლივობა და seit-ის ხაფანგი

ხანგრძლივობაა ის ადგილი, სადაც ყველაზე მეტი შეცდომა ჩნდება, რადგან ქართული აქ ხშირად უბრალოდ შიშველ ფრაზას ან „განმავლობაში“-ს იყენებს (ინგლისური კი ყველგან for-ს), გერმანული კი ამ საქმეს ოთხ ნაწილად ყოფს.

seit-ის წესი ამ გვერდზე ყველაზე ღირებული პუნქტია. გერმანული აწმყო დროს იყენებს იქ, სადაც ინგლისური present perfect-ს: Ich lerne seit zwei Jahren Deutsch = „ორი წელია, გერმანულს ვსწავლობ“ - ზუსტად ისე, როგორც ქართულში. წარსული დროის გამოყენება (*Ich habe seit zwei Jahren Deutsch gelernt) ისე ჟღერს, თითქოს ყველაფერი დასრულდა. და seit მიცემითია, ამიტომ seit einem Jahr, seit einer Woche, seit zwei Jahren - ყურადღება მიაქციეთ -n-ს მრავლობითის მიცემითში.

ხანგრძლივობისთვის für + ბრალდებითზე: Ich war für drei Jahre in Berlin ახალგაზრდებისგან მოისმენთ, და ეს ფორმა ინგლისურის გავლენით ვრცელდება. მაინც მარკირებულია. დასრულებული მონაკვეთისთვის უსაფრთხო, ნეიტრალური ვარიანტი შიშველი ბრალდებითია: Ich war drei Jahre in Berlin. für შემოინახეთ დაგეგმილი ყოფნისთვის: Ich fliege für zwei Wochen nach Spanien.

Wie oft? სიხშირე

სიხშირე თითქმის მთლიანად ბრალდებითშია და, როცა ეს იცით, თითქმის მთლიანად უხილავი ხდება.

• jeden Tag, jede Woche, jeden Monat, jedes Jahr - ბრალდებითი, და სწორედ მამრობით -en-ს კარგავენ ხოლმე
• alle zwei Tage, alle drei Wochen - „დღეგამოშვებით“, „ყოველ სამ კვირაში“
• einmal die Woche (ბრალდებითი) ან einmal in der Woche (მიცემითი) ან einmal pro Woche - სამივე სწორია და ურთიერთშენაცვლებადი
• dreimal am Tag, zweimal im Monat - მიცემითი წინდებულით
• montags, wochentags, täglich, wöchentlich, monatlich - ზმნიზედები, ბრუნვის გარეშე

შენიშნეთ, რომ jeden Tag და täglich სტილისტურად იდენტური არაა: täglich წამლის ინსტრუქციებსა და ხელშეკრულებებში გვხვდება, jeden Tag კი მეგობარს ეუბნებით. ასეთი წყვილები კოლოკაციებში ცხოვრობს და არა გრამატიკულ ცხრილში.

ოთხი, რომელზეც ყველა ბორძიკობს

`in einer Woche` = ერთ კვირაში (ამიდან), და არა „ერთი კვირის განმავლობაში“. Ich bin in einer Woche fertig ნიშნავს, რომ მომავალ კვირას დაასრულებთ, და არა იმას, რომ დასრულებას ერთი კვირა დასჭირდება. ამისთვის შიშველი ბრალდებითი გამოიყენეთ: Das dauert eine Woche.

`vor einer Woche` = ერთი კვირის წინ. vor ჩვეულებრივ ნიშნავს „წინ“ (სივრცეში) ან „მანამდე“, მაგრამ დროის შიშველი მონაკვეთის წინ ის „... წინ“-ის სტანდარტული სიტყვაა და მიცემითს მართავს: vor einem Monat, vor drei Tagen. ქართულის მსგავსად, გერმანულსაც ამისთვის ცალკე სიტყვა არ აქვს.

`nach` თუ `in` მომავალში დაშორებისთვის. nach zwei Wochen ნიშნავს „ორკვირიანი მონაკვეთის გასვლის შემდეგ“, ჩვეულებრივ წარსულზე მოთხრობაში: Nach zwei Wochen ist er zurückgekommen. „ორ კვირაში“ ამიდან კი არის in zwei Wochen.

`bis` ბრალდებითია და ხშირად შიშველი. bis nächsten Montag, bis Ende Juli, bis morgen. როცა არტიკლი საჭიროა, ის ბრალდებითში რჩება: bis den 3. Mai, თუმცა bis zum 3. Mai მიცემითი zu-თი უფრო ხშირი და უსაფრთხოა.

ნათესაობითი: ამოიცანით, ნუ ააწყობთ

გერმანულს განუსაზღვრელი დროის ნათესაობითი აქვს, და ის თითქმის მთლიანად გაქვავებულია: eines Tages (ერთ დღეს, ოდესმე), eines Abends, eines Morgens და ანალოგიით გრამატიკულად არაწესიერი eines Nachts - Nacht მდედრობითია, მაგრამ ფრაზა მაინც მამრობით დაბოლოებას იმეორებს. აქ გასავრცობი ცოცხალი ნიმუში არ არსებობს. ვერ მოიგონებთ *einer Woche-ს „ერთ კვირას“ მნიშვნელობით.

ნათესაობითის წინდებულები წერილობით გერმანულში კი ცოცხლობს: während des Krieges, innerhalb einer Woche, außerhalb der Öffnungszeiten, Anfang des Monats, Ende der Woche. ზეპირად während ხშირად მიცემითს იღებს და ეს არავის აწუხებს. ხოლო Anfang, Mitte, Ende თვის სახელის წინ არტიკლს საერთოდ კარგავენ: Anfang Juli, Mitte September, Ende März.

გულწრფელი რჩევა: A2-სა და B1-ზე ეს ამოსაცნობი ლექსიკაა. ისწავლეთ eines Tages-ის შეუფერხებლად წაკითხვა და გააგრძელეთ. თუ ყოველი დროის წინდებულის ამომწურავი სია გინდათ ყველა რეგისტრის ვარიანტით, საცნობარო გრამატიკა - სტანდარტად Hammer's German Grammar and Usage ითვლება - უკეთ გამოგადგებათ, ვიდრე ნებისმიერი აპლიკაცია, ჩვენი ჩათვლით. აპლიკაცია კარგია იმისთვის, რომ თხუთმეტი ყველაზე ხშირი ნიმუში ავტომატური გახადოს, და ეს სხვა საქმეა.

გახადეთ ავტომატური და არა დაზეპირებული

დროის ფრაზები იდეალურია ინტერვალური გამეორებით სავარჯიშოდ, რადგან მოკლეა, ერთიან ბლოკებად არსებობს და ლაპარაკისას წამზე ნაკლებში უნდა ამოიღოთ მეხსიერებიდან. წინადადების შუაში არავის აქვს დრო, იმსჯელოს: „seit მიცემითია, Jahr საშუალო სქესისაა, ესე იგი einem“. seit einem Jahr მთლიანად უნდა ამოვიდეს.

merke.me-ზე დროის გამოთქმების მასალა სამ ფენაზეა განაწილებული: ბრუნვის სისტემა ბიბლიოთეკაშია, ცალკეული სიტყვები, როგორიცაა wöchentlich და damals, ლექსიკაში, ხოლო მყარი ბლოკები - vor einer Woche, Anfang Juli, alle zwei Tage - კოლოკაციებში, დაგეგმილი ისე, რომ ზუსტად მაშინ დაბრუნდნენ, როცა მათ დავიწყებას აპირებთ. დაათვალიერეთ დასტები, რომ ნახოთ, როგორ შემოაქვს ისინი A1-C2 თანმიმდევრობას, ან ნახეთ ფასები, თუ უკვე გადაწყვიტეთ. შემდეგ აიღეთ ზემოთ მოცემული ოთხი ხაფანგი და თითოეულით დაწერეთ ერთი მართალი წინადადება საკუთარ კვირაზე - ეს ერთი სავარჯიშო მეტ შეცდომას იჭერს, ვიდრე ცხრილის კიდევ ერთხელ წაკითხვა.