Duzen czy siezen: decyzja du/Sie, wyjaśniona

Bezpiecznym ustawieniem domyślnym wobec dorosłej obcej osoby w Niemczech jest Sie i pozostaje nim, dopóki druga strona nie zaproponuje du. Ta jedna reguła przeprowadzi Cię przez 90 procent sytuacji. Pozostałe 10 procent - biuro start-upu, gdzie wszyscy są na du, ścianka wspinaczkowa, bawarska knajpa na wsi, sąsiad, który przez sześć lat był Herr Weber, a nagle mówi sag doch Thomas - to miejsca, w których uczącym się robi się nieswojo, bo decyzja jest społeczna, a nie gramatyczna.

I o to właśnie chodzi: pomylić się przy Sie to nie to samo, co pomylić końcówkę celownika. Nikomu nie przeszkadza, gdy z mit dem Auto zrobi się mit das Auto. Ale mówienie Sie do koleżanki, która wyraźnie zaproponowała du, czyta się jako chłodny dystans, a mówienie du do sześćdziesięcioletniego urzędnika - jako pogarda albo brak orientacji. Gramatyka zajmuje popołudnie. Wyczucie zajmuje rok uważności.

Ustawienie domyślne w każdym miejscu

Oto, co zakładać, wchodząc gdzieś na zimno. Najpierw założenie, potem dostosowanie do tego, co robi druga osoba.

Wzorzec za tą tabelą: instytucje mówią Sie, wspólnoty mówią du. Wszędzie, gdzie ludzie są dobrowolnie i dzielą jakieś zainteresowanie - sport, grupy kościelne, hobby, spotkania hakerskie, partie, CCC - du jest biletem wstępu. Wszędzie tam, gdzie w grę wchodzą pieniądze, władza albo papiery, obowiązuje Sie.

Kto proponuje du i jak to wygląda

Propozycja wychodzi od osoby o wyższej pozycji w danym pomieszczeniu: starsza do młodszej, szef do pracownika, gospodarz do gościa, ten, kto był tam pierwszy. Jako nowy i zwykle młodszy masz czekać. Przyjęcie jest automatyczne - mówisz tak.

Standardowe formuły warto zapamiętać jako całe klocki, a nie pojedyncze słowa:

• Wollen wir uns nicht duzen? - klasyczna propozycja.
• Sagen wir doch du. - nieco bardziej wprost.
• Ich bin der Thomas. - wersja bawarsko-austriacka; rodzajnik określony plus imię jest propozycją.
• Gerne, ich bin Anna. - standardowe przyjęcie, w którym podajesz swoje imię.

Raz dane du jest trwałe i działa w obie strony. Powrotu do Sie nie ma bez wygłoszenia oświadczenia; wycofanie się do Sie w środku relacji to sposób, w jaki niemieckie powieści sygnalizują koniec przyjaźni. Zwróć też uwagę, że propozycja dotyczy konkretnej osoby: bycie na du z Anną z księgowości nie rozciąga się na jej szefa.

Istnieją dwie formy mieszane i mocno mylą uczących się. Hamburger Sie to imię plus Sie (Anna, können Sie kurz ...), częste w agencjach i mediach jako przyjazny, ale nie poufały środek. Münchner Du to du plus nazwisko, głównie w bawarskich kręgach towarzyskich i politycznych. Żadne z nich nie jest błędem, gdy robi to Niemiec. Sam nie zaczynaj ani jednego, ani drugiego.

Gramatyka w dziewięćdziesiąt sekund

Formy są łatwiejsze niż savoir-vivre. Sie to po prostu odmiana trzeciej osoby liczby mnogiej z wielkim S, wszędzie i zawsze.

Trzy pułapki. Po pierwsze, nie ma osobnej grzecznościowej liczby mnogiej - Sie obejmuje jedną osobę i dwadzieścia. Po drugie, ihr jest liczbą mnogą od du, a zapomnienie o tym daje klasyczny błąd uczącego się, czyli siezenie całej grupy przyjaciół. Po trzecie, w piśmie liczy się wielka litera: sie kommen (oni przychodzą) kontra Sie kommen (Pan/Pani przychodzi). W mailach Du i Dein też często pisze się wielką literą z uprzejmości, choć obecna reguła Dudena zostawia to do wyboru.

Tabele zaimków i formy trybu rozkazującego są w bibliotece gramatycznej; stałe formuły grzecznościowe - Wollen wir uns duzen, Wie darf ich Sie ansprechen - lepiej pasują do kolokacji, bo mają Ci wychodzić z ust w całości, a nie być składane na miejscu.

Różnice regionalne i pokoleniowe

Mapa się przesuwa, nierównomiernie. Ogólne tendencje, wszystkie z wyjątkami:

• Północ kontra południe. Miasta na północy trzymają się Sie wobec obcych bardziej konsekwentnie; na bawarskiej wsi, w Austrii i w szwabskich wioskach duzi się tych samych ludzi w knajpie i siezi w ratuszu.
• Szwajcaria. Szwajcarski niemiecki duzi w pracy znacznie chętniej, ale pisany Hochdeutsch pozostaje formalny. Austriacy utrzymują Sie plus tytuł (Herr Doktor, Frau Magister) o wiele dłużej niż Niemcy.
• Wiek. Osoby poniżej trzydziestki duzą się niemal w każdym kontekście poza obsługą klienta. Jeśli masz 25 lat i ktoś w Twoim wieku mówi do Ciebie Sie, jest profesjonalny, a nie zdystansowany.
• Firmy. Część firm ma spisaną politykę du od zarządu w dół - Otto, wiele działów technologicznych z DAX, większość agencji. Inne trzymają Sie między ludźmi, którzy dzielą ścianę biura od 2013 roku. Ani jedno, ani drugie nie jest niezwykłe, a dowiadujesz się tego pierwszego dnia, słuchając w kuchni, a nie pytając w kadrach.

Jeśli Twoim faktycznym problemem jest niemiecki w pracy, konwencje zawodowe - nagłówki maili, rejestr na spotkaniach, moment, w którym przełożony proponuje du - opisujemy w niemieckim w pracy, a szerszą logikę społeczną w notatkach o kulturze.

Co robią Niemcy, gdy nie są pewni

To najbardziej użyteczna część, bo rodzimi użytkownicy mają tę samą niejasność i zbudowali sobie do niej cały zestaw uników. Podkradnij go.

• Omijaj zaimek. Danke!, Alles klar?, Geht das?, Kein Problem. Żadne z tych zdań Cię nie ustawia.
• Używaj `man`. Wie macht man das hier? zamiast Wie machst du das?
• Używaj bezokolicznika jako polecenia. Tabliczki i instrukcje robią to bez przerwy: Bitte anschnallen, Kurz warten. Wypowiedziane też brzmi naturalnie.
• Używaj `wir`. Sollen wir das morgen machen? całkowicie omija wybór.
• Zapytaj wprost. Duzen wir uns hier eigentlich? to zupełnie normalne pytanie w nowym miejscu pracy, a zadanie go pokazuje wyczucie społeczne, a nie obcość.
• Odbijaj lustrzanie. Czego użyło pierwsze zdanie drugiej osoby, tego używasz i Ty. W mailu odbijaj nagłówek: po Sehr geehrte Frau Weber idzie Sie, po Hallo Anna idzie du.

Jak wybrnąć po wpadce

Potkniesz się. Wybrnięcie jest krótkie, lekkie i natychmiastowe - najgorsza jest długa przeprosina, przez którą wszyscy zaczynają analizować tę chwilę.

• Zduziłeś kogoś, kto oczekuje Sie. Entschuldigung, ich bin ins Du gerutscht. Uśmiech i dalej. Jeśli widać po Tobie, że się uczysz, większość w ogóle tego nie odnotuje.
• Powiedziałeś Sie komuś po jego propozycji du. Entschuldigung, ich muss mich noch umgewöhnen. To warto wyłapać, bo powtarzane Sie po propozycji wygląda na odmowę.
• Zaproponowałeś du i dostałeś uprzejmą odmowę. Rzadkie, brzmi zwykle Ach, lassen wir es erstmal beim Sie. Przyjmij to w jednym takcie i nigdy więcej nie wracaj do tematu.
• Nie pamiętasz, czy jesteś z kimś na du. Użyj przez jedną rozmowę zestawu uników z góry, a potem zapytaj kolegę.

Jedno uczciwe ograniczenie: żadna aplikacja, ta również, nie wykalibruje Twojego wyczucia społecznego. Ćwiczenia sprawiają, że formy są natychmiastowe i automatyczne, i to jest naprawdę konieczne - nie da się czytać sytuacji, odmieniając jednocześnie czasownik. Ale samo czytanie bierze się z godzin spędzonych z ludźmi. Jeśli tam masz wąskie gardło, godzina tygodniowo z lektorem na italki za mniej więcej 15-25 euro albo darmowy Stammtisch zrobią dla Twojego zmysłu du/Sie więcej niż dowolna ilość powtórek. Używaj obu.

Zautomatyzuj formy, a potem o nich zapomnij

Celem jest to, żeby Ihnen, euch i setzen Sie sich pojawiały się bez myślenia, a Twoja uwaga została wolna na odczytanie sytuacji. Dokładnie po to są powtórki rozłożone w czasie: nasze talie ćwiczą zestawy zaimków i tryb rozkazujący z nagraniami native speakerów i pełnymi zdaniami, żebyś słyszał rejestr, zamiast wkuwać tabelę. Zacznij od wersji bezpłatnej i sprawdź, czy formy się trzymają, zanim zajrzysz do cennika - a formuły grzecznościowe dobierz z kolokacji jako całe zwroty, bo Wollen wir uns nicht duzen? to nie jest zdanie, które chcesz składać z części w chwili, gdy ma znaczenie.