Stopniowanie z 'geschweige denn'

geschweige denn znaczy a co dopiero. Po zaprzeczonym zdaniu dodaje drugi, jeszcze bardziej nieprawdopodobny przypadek, wyostrzając przeczenie w niewielką kulminację.

Poprzedzające przeczenie jest obowiązkowe: geschweige denn nie może następować po zdaniu twierdzącym. Element po nim to zwykle fraza rzeczownikowa lub czysty bezokolicznik, a nie całe zdanie:

• Er kann kaum gehen, geschweige denn laufen. - Ledwo potrafi chodzić, a co dopiero biegać.
• Niemand hatte das Manuskript je gelesen, geschweige denn verstanden. - Nikt nigdy nie przeczytał tego rękopisu, a co dopiero go zrozumiał.
• Sie hatte kein Wort, geschweige denn eine Erklärung übrig. - Nie zostało jej ani słowo, a co dopiero wyjaśnienie.

Działa jako utrwalony konektor stopniowania w prozie formalnej i literackiej.

Częste błędy:

• Używanie go bez poprzedzającego przeczenia (Er kann gehen, geschweige denn laufen jest błędne) - pierwsze zdanie musi być zaprzeczone.
• Stawianie po nim całego zdania z czasownikiem osobowym; ogranicz się do frazy rzeczownikowej lub czystego bezokolicznika, równoległych do pierwszego elementu.
• Mylenie go z abgesehen von; geschweige denn wzmacnia niemożliwość, a nie tylko coś wyklucza.

'Geschweige denn' ('a co dopiero') zwieńcza zaprzeczone stwierdzenie jeszcze mniej prawdopodobnym przypadkiem.

Po zdaniu przeczącym 'geschweige denn' dodaje drugi, jeszcze mniej prawdopodobny element: 'Er kann kaum gehen, geschweige denn laufen.' Jest to utrwalony spójnik stopniowania.