Jak wpisać ä, ö, ü i ß na każdej klawiaturze

Jeśli masz Maca, masz już wszystko, czego potrzebujesz: Option+u, a potem samogłoska daje ä, ö, ü, a Option+s daje ß. Jeśli pracujesz na Windows, poświęć dwie minuty na dodanie układu klawiatury US-International, a wtedy AltGr+q, AltGr+p, AltGr+y i AltGr+s dadzą ä, ö, ü, ß, bez rezygnowania z pamięci mięśniowej wyrobionej na QWERTY. Na telefonie przytrzymaj dłużej a, o, u lub s i przesuń palec na potrzebny znak. To cała odpowiedź, a wszystko poniżej to szczegóły i kompromisy.

Część, którą większość artykułów pomija: kiedy naprawdę nie masz jak wpisać tego znaku - zablokowany komputer służbowy, formularz odrzucający znaki spoza ASCII, pole w paszporcie - ae, oe, ue i ss nie są prowizorką. To oficjalnie poprawne zamienniki. Nigdy poprawne nie jest natomiast ciche pominięcie znaku. schon i schön to różne słowa, podobnie jak Mutter i Mütter. Kropki niosą gramatykę.

Najszybsza metoda na każdej platformie

Wielkie litery działają wszędzie tak samo: przytrzymaj Shift razem z samogłoską (Option+u, potem Shift+a → Ä; AltGr+Shift+q → Ä). Wielka litera ẞ (U+1E9E) jest dopuszczona w niemieckiej ortografii od 2017 roku, ale wciąż pojawia się rzadko; w Wordzie wpiszesz ją, pisząc 1E9E, a potem Alt+X.

Windows: trzy opcje, uczciwie uszeregowane

US-International to właściwy wybór domyślny dla większości osób. Ustawienia → Czas i język → Język i region → niemiecki lub angielski (Stany Zjednoczone) → dodaj klawiaturę „Stany Zjednoczone - międzynarodowa” (United States-International). Układy przełączasz skrótem Win+Space. Twoje klawisze zostają dokładnie tam, gdzie są - nowe możliwości zyskuje tylko prawy Alt. AltGr+q = ä, AltGr+p = ö, AltGr+y = ü, AltGr+s = ß, AltGr+e = €. Pamiętaj, że to osobny układ obok układu Polski (programisty): polskie znaki wpisujesz dalej w polskim układzie, a między nimi przełączasz się tym samym skrótem.

Uczciwa wada: US-International zamienia ", ', ` ` i ~ w martwe klawisze. Wpisujesz apostrof i nic się nie pojawia, dopóki nie naciśniesz kolejnego klawisza. Jeśli piszesz kod, SQL lub polecenia w terminalu, po mniej więcej dziesięciu minutach robi się to naprawdę irytujące. Są dwa wyjścia - użyj wariantu „US-International bez martwych klawiszy”, jeśli twój system go oferuje, albo zainstaluj **WinCompose**, darmowe narzędzie, które daje prawdziwy klawisz Compose (Compose " a` → ä) i w ogóle nie rusza interpunkcji. Dla programistów WinCompose to lepsza odpowiedź i nie będę udawać, że jest inaczej.

Niemiecki układ QWERTZ to wersja oryginalna: osobne klawisze dla ä, ö, ü i ß dokładnie tam, gdzie spodziewa się ich niemiecka osoba pisząca na klawiaturze. Zamienia on jednak miejscami y i z, przesuwa wszystkie nawiasy i ukośniki i na tydzień lub dwa zrujnuje twoją szybkość pisania. Wybierz go, jeśli mieszkasz w Niemczech, korzystasz z niemieckojęzycznego sprzętu biurowego albo planujesz zdawać egzamin komputerowy na niemieckim komputerze. W innym przypadku to więcej zamieszania, niż problem jest wart.

Kody Alt to rozwiązanie awaryjne, a nie system: przytrzymaj Alt i wpisz na klawiaturze numerycznej z włączonym Num Lock - 0228 ä, 0246 ö, 0252 ü, 0223 ß, 0196 Ä, 0214 Ö, 0220 Ü. Większość laptopów nie ma już klawiatury numerycznej, więc ta metoda zawodzi dokładnie wtedy, gdy jej potrzebujesz. Win+. otwiera panel emoji i symboli z zakładką symboli łacińskich; działa, jest powolny i w zupełności wystarcza do jednego słowa w miesiącu.

macOS, iOS, Android i pozostałe

macOS po prostu radzi sobie z tym lepiej od razu po wyjęciu z pudełka. Option+u to martwy klawisz, który dodaje dwie kropki do następnej samogłoski, Option+s daje ß, a Option+e, a potem samogłoska, daje akcenty ostre do francuskich zapożyczeń, które niemiecki wciąż przejmuje. Możesz też nacisnąć i przytrzymać klawisz litery, żeby wyświetlić okienko wyboru, tak samo jak na iOS.

Na iOS i Androidzie przytrzymaj dłużej a, o, u lub s i przesuń palec. Ale zrób jeszcze jeden krok: dodaj niemiecką klawiaturę w ustawieniach (Settings → General → Keyboard na iOS, Gboard → Languages na Androidzie). Nie chodzi o same znaki - chodzi o autokorektę i podpowiedzi. Niemiecka klawiatura sprawi, że „Grüße” nie zostanie przerobione na coś polskiego lub angielskiego, a umlaut wstawi za ciebie już w trakcie pisania. To najbardziej opłacalna zmiana klawiatury, jaką może zrobić osoba ucząca się, bo większość twojego pisania po niemiecku odbywa się na telefonie.

ChromeOS: Ctrl+Shift+u, potem 00e4, potem Enter - albo po prostu dodaj niemiecką metodę wprowadzania. Linux: ustaw klawisz Compose w ustawieniach środowiska graficznego, potem Compose " a dla ä i Compose s s dla ß. Formularze HTML i szablony e-maili: ä ö ü ß wciąż działają, gdy kodowanie znaków szwankuje.

Kiedy naprawdę nie możesz ich wpisać: ae, oe, ue, ss

Niemiecka ortografia ma na to wyraźną regułę. Gdy ä, ö, ü i ß są niedostępne, piszesz ae, oe, ue, ss. Wielkimi literami wychodzi MUELLER, GROESSE, AENDERUNG. Dlatego w niemieckich paszportach w strefie odczytu maszynowego widnieje MUELLER, a mueller@firma.de to zupełnie normalny adres e-mail.

Cztery rzeczy, których trzeba się trzymać:

• Nigdy nie pisz STRAßE. Małe ß wśród wielkich liter to prawdziwy błąd. Pisz STRASSE albo ẞ, jeśli potrafisz ją wpisać.
• Szwajcaria w ogóle nie używa ß. Strasse, Grüsse, heissen to poprawne szwajcarskie pisownie, a nie błędy. Jeśli uczyłeś/-aś się niemieckiego w Zurychu, nie robisz nic źle.
• Nie „poprawiaj” ae/oe/ue, które nigdy nie były umlautami. Goethe to nie Göthe. Israel, Aerobic, Poet, Museum, aktuell, Duell, zuerst - to wszystko zwykłe ciągi samogłosek.
• ß to nie zawsze ss. Po długiej samogłosce lub dyftongu zostaje ß: Straße, heißen, Fuß. Po krótkiej samogłosce jest ss: Fluss, küssen, dass. Reguła zastępowania obowiązuje tylko wtedy, gdy znak jest technicznie niedostępny, a nie jako ogólna licencja na dowolną pisownię.

Dlaczego prawdziwy znak jest wart dziewięćdziesięciu sekund konfiguracji

Na egzaminach pisanych na papierze zamiennik nie przejdzie. W odręcznym zadaniu pisemnym na Goethe-Zertifikat, telc czy ÖSD ä jest dostępne - długopis potrafi postawić dwie kropki. Napisanie tam „ue” to błąd ortograficzny, a ortografia jest oceniana. Na egzaminach cyfrowych (TestDaF digital, telc na ekranie, DSH na wielu uczelniach) dostajesz niemiecką klawiaturę QWERTZ i to jest jedyny argument za tym, żeby opanować ten układ zawczasu.

Wyszukiwanie wybacza tylko połowicznie. Google dobrze normalizuje niemieckie znaki diakrytyczne, więc wyszukanie uben zwykle znajdzie üben. Prawie nic innego tego nie robi. Strony słownikowe, katalogi bibliotek, talie w Anki, wyszukiwarki w aplikacjach i każda baza danych z prostym dopasowaniem tekstu traktują ä i a jako różne znaki. Różni się też sortowanie: słowniki układają ä pod a, książki telefoniczne jako ae.

I wreszcie kropki to gramatyka. Umlautem niemiecki oznacza liczbę mnogą (Vater/Väter, Bruder/Brüder), stopień wyższy (alt/älter, groß/größer) i Konjunktiv II (wurde/würde) - zobacz te wzorce w bibliotece gramatyki. Rozróżnia też znaczenia, których pomylenie bywa kłopotliwe: drucken/drücken, fordern/fördern, schwul/schwül. Wpisywanie tego znaku zmusza cię do zdecydowania, o które słowo ci chodziło, za każdym razem. To jest warte więcej niż dziewięćdziesiąt sekund, które kosztuje.

Zaprzęgnij klawisze do pracy już dziś

Skonfiguruj układ teraz, a potem użyj go do czegoś prawdziwego. Każde słowo w słownictwie merke.me jest zapisane poprawnie i ma nagranie native speakera, więc możesz usłyszeć różnicę między Mutter a Mütter, kiedy je wpisujesz; wyrażenia pokazują te same litery w pełnych frazach. Nasze talie obejmują poziomy od A1 do C2 w harmonogramie powtórek rozłożonych w czasie, a wpisywanie odpowiedzi z prawdziwymi umlautami sprawia, że pisownia przestaje być problemem klawiatury i staje się automatyczna. Zajrzyj do cennika - darmowy plan wystarczy, żeby sprawdzić, czy twój nowy klawisz AltGr naprawdę się przyjmie.