U lekarza po niemiecku: co powiedzieć, co usłyszysz

Wizyta u niemieckiego lekarza to krótka, przewidywalna rozmowa. Jakieś czterdzieści zwrotów pokrywa telefon, rejestrację, gabinet i aptekę - a około dziesięć z nich to pytania, które musisz tylko rozpoznać, a nie wyprodukować. Trudność nie leży w liczbie słów. Leży w tym, że dwa najpotrzebniejsze wzorce zdaniowe, Mir ist schwindelig i Seit drei Tagen habe ich Fieber, łamią gramatykę, po którą sięga się odruchowo.

Jedna uczciwa uwaga przed zwrotami. Jeśli masz wizytę w czwartek i jesteś na A1, nie próbuj się na nią uczyć niemieckiego. Weź ze sobą kogoś, kto mówi po niemiecku, albo zapytaj przy rejestracji, czy lekarz mówi po angielsku - w Berlinie, Hamburgu i Monachium duża część mówi, a Doctolib pozwala filtrować po języku. Zachowaj tę stronę na następną wizytę. Wszystko poniżej jest warte prawdziwej nauki, jeśli mieszkasz w Niemczech; nic z tego nie jest warte improwizacji, gdy w grę wchodzi diagnoza.

Jak działa system i dlaczego to on wyznacza Twoje słownictwo

Około 88 procent osób w Niemczech jest gesetzlich versichert (ubezpieczenie ustawowe), reszta privat. To jedno słowo decyduje o przebiegu rozmowy telefonicznej, bo rejestratorka pyta o nie zaraz po nazwisku.

Domyślnym punktem wejścia jest Hausarzt - lekarz rodzinny, formalnie Allgemeinmediziner albo Facharzt für Innere Medizin. Specjaliści (Facharzt: Orthopäde, Dermatologe, HNO od laryngologii, Neurologe) zwykle chcą Überweisung, czyli skierowania od Twojego Hausarzta. Prawnie pacjenci ubezpieczeni ustawowo mogą od zniesienia Praxisgebühr w 2012 roku iść do większości specjalistów bezpośrednio, ale wiele gabinetów i tak o skierowanie poprosi, a część bez niego nie da terminu. Ginekolodzy, okuliści i pediatrzy nie wymagają go nigdy.

Jeśli w ogóle nie możesz dostać terminu, numer 116 117 prowadzi też Terminservicestelle, która ma obowiązek znaleźć Ci miejsce u specjalisty - w praktyce w cztery tygodnie przy skierowaniu oznaczonym jako pilne.

Umawianie wizyty i przejście przez rejestrację

Rozmowa telefoniczna ma stały kształt. Odbierają nazwą gabinetu, Ty mówisz, czego chcesz, oni zadają trzy pytania, Ty przyjmujesz termin.

• Guten Tag, mein Name ist Ana Silva. Ich hätte gern einen Termin. - Konjunktiv II hätte jest uprzejmym standardem; Ich möchte einen Termin vereinbaren jest równie dobre. Jeśli hätte gern nadal wygląda tajemniczo, zajrzyj do biblioteki.
• Sind Sie gesetzlich oder privat versichert? - odpowiedź: Gesetzlich, bei der TK.
• Worum geht es? albo Was für Beschwerden haben Sie? - wystarczy jedno zdanie: Ich habe seit einer Woche Rückenschmerzen.
• Waren Sie schon einmal bei uns? - pierwsza wizyta oznacza formularz, Anamnesebogen.
• Passt Ihnen Dienstag um 8:40 Uhr? - Ja, das passt. albo Geht es auch nachmittags?
• Jeśli sprawa jest ostra: Wir haben eine offene Sprechstunde von 8 bis 10 Uhr, kommen Sie einfach vorbei.

W rejestracji niosą Cię trzy zdania: Ich habe einen Termin um zehn bei Dr. Weber., Ich habe eine Überweisung dabei., Ich bin neu hier. W odpowiedzi usłyszysz prawie zawsze Ihre Versichertenkarte, bitte, Hat sich etwas geändert - Adresse, Krankenkasse? i Nehmen Sie bitte im Wartezimmer Platz. Karta ma chip; wkładają ją do czytnika, a od 2024 roku Twoje recepty zapisywane są na niej elektronicznie jako e-Rezept.

Opisywanie objawów: trzy wzorce robią prawie całą robotę

Osoba w celowniku

Przy odczuciach całego ciała niemiecki wstawia Ciebie w celownik. Podmiotem jest to, co czujesz; Ty jesteś osobą, której się to przydarza.

• Mir ist schwindelig. - kręci mi się w głowie. Nie ich bin schwindelig.
• Mir ist übel. - niedobrze mi.
• Mir ist kalt / heiß.
• Mir tut der Hals weh. - dosłownie: mnie boli gardło, przy czym podmiotem jest część ciała, więc w liczbie mnogiej jest Mir tun die Ohren weh.

Alternatywą jest rzeczownik złożony z -schmerzen, prostszy i równie naturalny: Ich habe Kopfschmerzen / Halsschmerzen / Bauchschmerzen / Rückenschmerzen / Zahnschmerzen / Ohrenschmerzen. Warto ćwiczyć je blokiem w /vocab, bo to najczęstsze słowa medyczne w tym języku i wszystkie idą według jednej reguły.

seit + celownik, czas teraźniejszy

Po polsku mówimy „mam gorączkę od trzech dni”. Niemiecki mówi Seit drei Tagen habe ich Fieber - czas teraźniejszy, bo gorączka nadal trwa. Pomyłka tutaj jest najczystszym sygnałem, że uczyłeś się niemieckiego w sali lekcyjnej poza krajem. Seit łączy się z celownikiem, stąd drei Tagen, einer Woche, einem Monat.

Bezosobowe es dla rodzaju bólu

Niemieccy lekarze pytają, jaki to ból, a odpowiedzią jest bezosobowe zdanie z es.

Miejsce dodajesz przyimkiem: Es zieht im Rücken. Es sticht in der linken Seite. I jeszcze dwa przydatne: Ich fühle mich schlapp (jestem osłabiony) oraz Ich bin erkältet (jestem przeziębiony, co jest czymś innym niż Ich habe Grippe - Niemcy rezerwują to słowo dla prawdziwej grypy surowiej, niż robimy to my). Te czasowniki bólu żyją jako stałe pary i dlatego należą do kolokacji, a nie do listy słówek - samo es zieht nie mówi Ci nic.

Co mówi do Ciebie lekarz

To czyste słuchanie. Tych zdań nie produkujesz, masz się tylko nie zaciąć.

• Was führt Sie zu mir? / Was fehlt Ihnen? - z czym Pan przychodzi. Fehlen znaczy „brakować”, co jest dziwnym, ale całkowicie standardowym idiomem.
• Seit wann haben Sie die Beschwerden? - Beschwerden to uniwersalne słowo na dolegliwości.
• Haben Sie Fieber gemessen?
• Nehmen Sie regelmäßig Medikamente?
• Sind Sie gegen etwas allergisch? / Vertragen Sie Penicillin?
• Machen Sie bitte den Oberkörper frei. - proszę rozebrać się do pasa.
• Atmen Sie tief ein. Und aus. Nicht atmen.
• Tut das weh, wenn ich hier drücke?
• Machen Sie den Mund auf.
• Ich schreibe Sie bis Freitag krank. - zwolnienie, Arbeitsunfähigkeitsbescheinigung, przesyłane dziś elektronicznie do ubezpieczyciela; wydruk dostajesz dla siebie.
• Ich verschreibe Ihnen ein Antibiotikum. / Das müssen wir abklären. - abklären znaczy dalsza diagnostyka.
• Kommen Sie in einer Woche noch mal, wenn es nicht besser wird.

Gdy zgubisz wątek, jedno zdanie ratuje wizytę: Entschuldigung, können Sie das bitte langsamer sagen? Lekarze słyszą to codziennie i nic Cię to nie kosztuje. Przy czymkolwiek poważnym powiedz wprost: Mein Deutsch ist nicht gut genug dafür. Können wir das auf Englisch besprechen? Lekarz, który nie może, i tak ma obowiązek upewnić się, że rozumiesz ryzyko.

Apteka

Apteka to osobna sprawa, a niemieckie drogerie (dm, Rossmann) nie sprzedają leków - robi to tylko Apotheke, i zaskakująco dużo rzeczy jest apothekenpflichtig (tylko z apteki), nawet gdy są rezeptfrei (bez recepty). Rezeptpflichtig znaczy: na receptę.

Co mówisz: Ich habe ein Rezept. (podajesz kartę), Haben Sie etwas gegen Halsschmerzen?, Gibt es das auch als Saft? Co słyszysz: Nehmen Sie das zum ersten Mal?, Dreimal täglich eine Tablette, nach dem Essen, Auf nüchternen Magen (na czczo), Das macht 5 Euro Zuzahlung. I tak: Zäpfchen to czopki, a niemieccy farmaceuci proponują je dorosłym bez mrugnięcia okiem.

Naucz się tego teraz, nie w poczekalni

To jakieś 120 słów i 40 zwrotów. Wykute na zimno w tygodniu przed wizytą - wyparują; nauczone w planie powtórek przez miesiąc - zostają na lata, a to ten rodzaj niemieckiego, który decyduje o tym, czy zrozumiesz własną diagnozę. Nasze talie medyczne i z życia codziennego ćwiczą to pełnymi zdaniami z nagraniami native speakerów - Mir ist schwindelig, a nie schwindelig na fiszce - bo to właśnie celownik i czas przy seit rozpadają się pod stresem. Zacznij od wersji bezpłatnej, a jeśli chcesz za tym całą ścieżkę od A1 do C2, zajrzyj do cennika.